Bakterilerle doğayı koruyacaklar

Denizli'nin Çal ilçesinde, bilim insanları oluşturdukları mini fabrikada "Sirkeden İzole Edilen Asetik Asit Bakterisi ile Selüloz Üretimi ve Bakteriyel Selülozun Karakterizasyonu" adlı proje kapsamında dost bakterilerle doğayı koruma çalışması başlattı.
Pamukkale Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyeleri Prof. Dr. Nazime Mercan Doğan ve Doç. Dr. Şevki Arslan, Mühendislik Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Erdal Uğuzdoğan ve yüksek lisans öğrencileri Burak Top ve Buket Kabalay ile birlikte yapılan "Sirkeden İzole Edilen Asetik Asit Bakterisi ile Selüloz Üretimi ve Bakteriyel Selülozun Karakterizasyonu" adlı tez çalışması sonucu saf selüloz üretildi.
Çal yöresinde sirke üretiminde kullanılan ve izole edilen bu bakteri kendi ürününü üretme konusunda umut vaat edici olarak değerlendirildi. Oldukça geniş kullanım alanına sahip bakteriyel selülozun üniversite-sanayi işbirliği ile mevcut problemlerin çözülmesi amaçlı birçok alanda kullanılmak üzere çalışmalar sürdürülüyor.
Selülozun ana kaynağının ağaçlar olduğunu ifade eden Prof. Dr. Nazime Mercan Doğan, "Dünyadaki bitki kaynaklarının daha doğru kullanımı acil çözülmesi gerekli bir sorundur. Son 20-30 yıldır yapılan bilimsel çalışmalar, selüloz üreten bakterilerin bitkisel kaynaklı selüloz için alternatif olabileceğini göstermektedir. Bitkisel selülozda bulunan ve saflığı olumsuz yönde etkileyen, uzaklaştırılması işçilik yükünü artıran yan atık maddelerin bakteriyel selülozda bulunmaması selülozun işlenmesinde daha az enerji harcanması anlamına gelmektedir. Ayrıca bakterilerin gelişim ortamlarını istediğiniz gibi değiştirerek istenen özellikte ürün üretme şansı da vermektedir" dedi.
Selülozun yaşamın vazgeçilmez bir parçası olduğunu vurgulayan Doğan, selülozun dayanıklı kağıt üretiminde, gıda, deri, farmakoloji, kozmetik, nanoteknoloji ve tekstil sanayinde kullanıldığını söyledi. Prof. Dr. Doğan, "Günümüzde bakteriyel selülozun gıda, ilaç, biyomedikal, nanokomposit üretimi, birinci kalite kağıt üretimi, tarihi dokümanların tamiri, yanık tedavisi, üç boyutlu printerda kullanılabilecek destek materyali, tekstil sanayinde suni deri ve kozmetik sanayinde kremlerin, toniklerin, tırnak cilalarının emilimini kolaylaştırmada ajan olarak kullanılmaktadır" ifadelerini kaydetti.
Sanayide bir diğer önemli sorunun ise endüstriyel atıklar olduğunu belirten Nazime Mercan Doğan, "Bakteriler, birçok sanayinin yan ürünü olan ve endüstriyel atık olarak kabul edilen şeker pancarı melası, şıra, peynir altı suyu veya meyve artıkları gibi atık materyalleri de besin maddesi olarak kullanırlar. Pamukkale Üniversitesi Biyoloji Bölümü Bakteriyoloji Laboratuvarında bu tür atıkların bakteriyel selüloz üretimi gerçekleştirilmiş ve bakteriyel selüloz eldesi sağlanmıştır. Bu çalışmaların devam ettirilmesi, bu tür atıklardan dolayı oluşabilecek çevre sorununun çözümlenmesine ve atıklardan ekonomik çıktılar üretilmesine önemli katkı sağlayacaktır" dedi.